Genadig is die Dood

My oupa (97) en ouma (90) se gesondheid was ongelooflik goed tot ongeveer 2 jaar gelede. Dit was asof alles gelyk begin afdraande gaan het.

Vir voor die hand liggende redes het ons verwag dat my oupa se gesondheid eerste die emmer gaan skop, maar my ouma het eendag gestruikel (letterlik) en in ‘n gat van depressie verval.  Dit is asof sy eensklaps bewus geword het van haar eie sterflikheid. Sy het ophou eet, as gevolg van die ligte rugbesering het sy ophou loop en skuifelend haar pad deur die huis gemaak. My ouers moes begin om voorafbereide etes vir hulle te bring, want sy sien nie kans vir kosmaak nie (en my oupa is in 1922 gebore, mans het nie kos gemaak nie.) Met afpersing en omkopery het ons haar oortuig om ‘n biokinetikus te sien – en binne twee weke het sy ons spoggerig gewys hoe goed sy haar tuis-oefeninge regkry. Die biokinetikus het my ouma se beweeglikheid terug getoor in minder as ‘n maand, maar oor die depressie kon ons nie veel meer doen nie.

Dis waar wat hulle sê, healthy body, healthy mind. En die val het my ouma se verstandelike gesondheid aangetas – en daardeur haar fisiese gesondheid ook. Minder as 6 maande later het my oupa die eerste keer in die hospitaal beland, en veelvoudige verstopte hart-are is gevind. Die dokters het ‘n pasaangeërs oorweeg, besluit hy is te swak, en suurstof en ekstra pille voorgeskryf. Ná 2 weke is hy terug huis toe, en drie maande later is my ouma opgeneem met ‘n soortgelyke diagnose. Hierdie is ou mense wat minder as ‘n jaar gelede nog sit-ups en push-ups voor ontbyt gedoen het, en hul Eden van ‘n tuin onderhou het. Elke hospitaal verblyf het hulle meer verswak huis toe gestuur – die lê is sleg vir hul spiere en die hospitaal is sleg vir hulle gemoed. Ons het dag-verpleegsters aangestel – as my ouma val, kan my oupa haar nie help nie, en anders om.

Maar die hospitaalbesoeke het aanhou meer raak soos wat hul harte minder effektief pomp. Die dag-verpleegsters het 24/7 verpleegsters geraak. Die tuin-natmaak-uit-‘n-rolstoel het ‘n rolstoel rit deur die tuin geword. Vroeg in die bed klim het verander in ‘n middagslapie, in ‘n oggend-en-middag slapie, en toe net wakker om te eet sodat hulle pille kan drink. Doeke is nie meer net vir glipsies nie. Koekies saam die koffie het weggeval en die verpleegsters moes my oupa voer. My ouma pik-pik net om niemand aanstoot te gee nie.

Twee weke gelede kry my pa ‘n oproep van ‘n paniekerige verpleegster – my oupa se hande is potblou en hy lyk vreeslik, hulle weet nie wat om te doen nie. Daar gekom, die ambulans gebel, ouetehuis paramedici gebel, en hy is in ‘n buurdorp se hospitaal opgeneem, waar daar meer spesialiste is. Die staf daar het vir my ouers gesê dat dit nie goed lyk nie – hy het longontsteking opgedoen, alhoewel sonder simptome – moontlik omdat hy 20+ uur per dag geslaap (gelê) het. Hulle het my ouers aangeraai om een of ander belangrike Rooi Vorm te teken, waarop dit aanwys dat hy nie ge-resusitate mag word nie, en dat hulle nie life-support masjiene sal gebruik om hom aan die lewe te hou nie.

My pa, die landdros, kon nie die besluit maak nie, en het uitgestel deur eers met die familie te wil gesels. Almal was pro-Rooi Vorm – my oupa het geen kwaliteit lewe oorgehad nie, en om dit onnodig uit te rek is wreed. Deur nóg uit te stel om die vorm te teken, het die hospitaal geen keuse gehad as om ‘n ventilator te gebruik nie. My pa het toe wel die aand die vorm geteken: geen verdere masjiene gaan op hom gesit word nie.

Toe my pa my vertel dat my oupa op ‘n ventilator is, het hy die woorde gebruik: “anders sou hy versmoor”. Ek moes op daardie oomblik besef het dat my pa nie die gevreesde Rooi Vorm verstaan nie, en dat enige tekort aan behandeling vir hom gaan vertaal in versmoor, vergiftig, verdrink, vermoor…

My oupa se niere gee in, en my pa druk die hospitaal vir behandeling – maak nie saak wat dit is nie.  Die hospitaal het oorspronklik geweier om dialise op my oupa te doen – dis dan een van die masjiene wat die Rooi Vorm verban, en ons almal is mos op dieselfde bladsy dat ons nie sy lewe verder wil uitrek nie. So maak my pa die Rooi Vorm ongedaan, en my oupa word behandel met dialise. Hy oorwin die longontsteking, en my pa is in sy noppies omdat hy geslaag het om nie net my oupa nie te vermoor nie, maar ook om sy lewe te red.

Saterdag het my oupa se hart geheel en al ingegee –  die dialise was te veel gewees. My pa het my oupa se lewe verleng met twee weke. Twee weke, waar my ouma haarself moeg stres om die besoek saam hospitaal toe te maak. Twee weke waar my ouers te veel verlof moes insit om by die hospitaal uit te kom. Twee weke waar my ma van haar verstand af gaan omdat sy niks van haar eie lewe oor het nie. Twee weke wat my pa styf trek elke keer wat die foon lui, omdat dit “Die Oproep” kan wees. En toe kom Die Oproep.

Vir oulaas het hulle hospitaal toe gejaag, waar hulle kyk na nommers op die masjiene wat veronderstel is om my oupa lewendig te hou. Nommers wat nie sin maak nie, soos bloeddruk 11/10, ‘n hartklop van 20 kloppe per minuut, ‘n suurstof tekort alhoewel daar geen ooglopende rede daarvoor is nie. En toe die simpatie in die verpleegster se oë toe hulle vra of die masjiene reg is. Die laaste asem – niks anders as enige ander asem vir my oupa nie en die, alhoewel langverwagte, maar steeds aaklige, finale oomblik vir my pa.

Persoonlik het ek gehoop my oupa sterf twee weke gelede al, by die huis met my ouma se hand in syne, haar lippe op sy voorkop, voordat die ambulanse kom en sy dood stroop van persoonlikheid en liefde. Laat hy eerder versmoor in liefde en genade, as verdoof in ‘n koue hospitaal. ​

huge-kissing-assisted-living-couple-stafford-va-senior-living

-Image Source
Advertisements

4 thoughts on “Genadig is die Dood

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s